कांग्रेसमा गगन युगको सुरुवात: काठमाडौं छाडेर सर्लाही झरेका सभापतिको 'अग्निपरीक्षा'

काठमाडौं, ६ माघ: नेपाली राजनीतिमा प्रभावशाली र जुझारु नेताको छवि बनाएका गगन थापा अहिले आफ्नो राजनीतिक जीवनको सबैभन्दा कठिन र निर्णायक मोडमा उभिएका छन्। विशेष महाधिवेशनबाट पार्टी सभापति निर्वाचित भएको एक साता नबित्दै उनले आफ्नो परम्परागत निर्वाचन क्षेत्र काठमाडौं-४ छाडेर मधेसको सर्लाही-४ बाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्।

यस निर्णयले एकातिर मधेसमा कांग्रेसको साख फर्काउने उनको रणनीतिक साहस देखाउँछ भने अर्कोतिर उनले आफूलाई 'राष्ट्रिय नेता' को रूपमा प्रमाणित गर्नुपर्ने ठूलो चुनौती पनि थपेको छ।

१. विशेष महाधिवेशन र पार्टीभित्रको विद्रोह

यसपटकको चुनाव अगाडि नेपाली कांग्रेसले एउटा ऐतिहासिक विभाजन र पुनर्संरचनाको सामना गर्‍यो। सभापति शेरबहादुर देउवाको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्ट रहेको गगन-विश्वप्रकाश समूहले विशेष महाधिवेशनको माग गर्दा पार्टी झन्डै फुटको संघारमा पुगेको थियो। अन्ततः निर्वाचन आयोगले गगन थापा नेतृत्वको विशेष महाधिवेशनलाई आधिकारिकता दिएपछि देउवा पक्ष रक्षात्मक बन्यो।

पार्टीलाई "विधि र पद्धति" मा फर्काउने भन्दै नेतृत्व हातमा लिएका गगनले अब यो चुनावमा कांग्रेसलाई पहिलो शक्ति बनाउनुपर्ने भारी जिम्मेवारी बोकेका छन्।

२. काठमाडौं-४ देखि सर्लाही-४ सम्मको यात्रा

काठमाडौं-४ गगनका लागि एक सुरक्षित 'किल्ला' मानिन्थ्यो। तर, उनले यसपटक मधेसको निर्वाचन क्षेत्र रोज्नुका पछाडि केही गम्भीर राजनीतिक कारणहरू छन्:

• मधेससँगको भावनात्मक जोड: कांग्रेसको जनाधार मानिने मधेसमा पछिल्लो समय क्षेत्रीय दल र नयाँ शक्तिहरूको उदयले कांग्रेस कमजोर बनेको थियो। सभापति आफैं मधेस झर्दा सिंगो मधेसमा कांग्रेस कार्यकर्तामा नयाँ उत्साह सञ्चार हुने गगनको बुझाइ छ।
• अमरेशकुमार सिंहसँगको टक्कर: सर्लाही-४ मा उनले स्वतन्त्र जितेका र हाल रास्वपामा प्रवेश गरेका प्रभावशाली नेता अमरेशकुमार सिंहसँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्। यो प्रतिस्पर्धा केवल दुई नेताबीचको मात्र नभई 'पुराना दलको सुधारिएको रूप' र 'नयाँ शक्तिको लहर' बीचको लडाइँ पनि हो।
• प्रधानमन्त्रीको दाबेदारी: रास्वपाले बलेन शाहलाई र एमालेले केपी ओलीलाई प्रधानमन्त्रीको अनुहारका रूपमा अघि सार्दा, गगनले आफूलाई 'हिमाल, पहाड र मधेस' सबैको साझा नेताका रूपमा स्थापित गर्न यो जोखिम मोलेका हुन्।

३. गगनका सामु तेर्सिएका दुई प्रमुख चुनौती

अहिले गगन थापाका सामु दुईवटा स्पष्ट लक्ष्य छन्, जसमा चुके उनको राजनीतिक भविष्य संकटमा पर्न सक्छ:

• आफ्नै जीत सुनिश्चित गर्ने: नयाँ क्षेत्र, मधेसको जटिल जातीय र क्षेत्रीय राजनीति, र बलिया प्रतिस्पर्धीका बीच उनले आफूलाई विजयी गराउनै पर्नेछ। यदि सभापति नै पराजित भएमा उनको 'सुधारवादी' अभियानमा ठूलो धक्का लाग्नेछ।
• कांग्रेसलाई सान्दर्भिक बनाउने: 'जेन-जी' (Gen Z) को बढ्दो आक्रोश र रास्वपा जस्ता नयाँ दलहरूको आकर्षणका बीच कांग्रेसलाई "पुरानो र सुस्त" दलको ट्यागबाट मुक्त गराई एक सम्मानित नतिजा दिलाउनु उनको अर्को ठूलो अग्निपरीक्षा हो।

४. पार्टीभित्रको आन्तरिक एकता

विशेष महाधिवेशनले गर्दा चिढिएका देउवा पक्षीय नेता-कार्यकर्तालाई मिलाएर लैजानु गगनका लागि 'फलामको चिउरा' चपाउनु सरह छ। पार्टीभित्रको अन्तर्घातलाई रोक्न नसके उनले सर्लाहीमा मात्र होइन, देशभर नै घाटा व्यहोर्नुपर्ने हुनसक्छ। उनले उम्मेदवारी दर्तापछि भनेका छन्, "यो केवल मेरो उम्मेदवारी होइन, यो कांग्रेसको पुनर्जन्मको उम्मेदवारी हो।"

निष्कर्ष: गगन थापाले मधेस झरेर एउटा ठूलो राजनीतिक 'ग्याम्बल' गरेका छन्। के उनले मधेसको मन जितेर कांग्रेसलाई पुनर्जीवन देलान्? वा नयाँ शक्तिहरूको लहरमा कांग्रेसको यो ऐतिहासिक विरासत धर्मराउला? यसको फैसला आगामी चैत २२ गतेको निर्वाचनले गर्नेछ।